ملا حبیب‌الله شریف ساوجی کاشانی
اطلاعات فردی
تاریخ تولد۱۲۶۲ق
محل زندگینجف • کاشان • قم
تاریخ وفات۲۳ جمادی‌الثانی ۱۳۴۰ق
محل دفنقبرستان دشت افروز
شهر وفاتکاشان
اطلاعات علمی
استادانسید حسین کاشانی • شیخ محمد اصفهانی • میرزا ابوالقاسم کلانتر • هادی مدرس تهرانی
شاگردانسید محمد علوی بروجردی • شیخ ابوالقاسم قمی • آقا رضا مدنی کاشانی • میرزا حسین محلاتی
محل تحصیلکاشان • تهران • کربلا
اجازه اجتهاد ازسید حسین کاشانی
تألیفاتمنتقد المنافع • تذکرة الشهداء • تفسیر ست سور • ایضاح الریاض
فعالیت‌های اجتماعی-سیاسی
اجتماعیمرجعیت دینی کاشان
ملا حبیب‌الله شریف ساوجی کاشانی (۱۲۶۲-۱۳۴۰ق) فقیه، مفسر، عارف، شاعر و از عالمان شیعه اهل کاشان در قرن سیزدهم و چهاردهم قمری. وی به دلیل ویژگی‌های علمی و اخلاقی شهرت داشت و پس از گذراندن درجات عالیه حوزوی، مرجعیت دینی مردم کاشان را بر عهده گرفت. کاشانی دارای تألیفات متعدد در علوم مختلف است و تا ۲۰۰ اثر را برای او شمرده‌اند. مقبره او در کاشان قرار دارد.
ملا حبیب‌الله در سال ۱۲۶۲ق در کاشان متولد شد. پدرش ملا علی‌مدد ساوجی از علمای ساوه و از شاگردان ملا احمد نراقی و سید ابراهیم قزوینی بود که مدتی در قزوین سُکنیٰ گزید و سپس به کاشان رفت.[۱] [۲] مادرش نیز دختر آقا سید حسین کاشانی(معروف به میرزا بابای حسینی نطنزی) بود.[۳]
ملا حبیب دارای پنج پسر و هفت دختر بود. اسامی پسران عبارت‌اند از:
شریف کاشانی در ۲۳ جمادی‌الثانی۱۳۴۰ ق برابر با ۲ اسفند ۱۳۰۰ش[۵] در کاشان درگذشت و در همان شهر در قبرستان دشت‌افروز دفن شد.[۶][۷] برای او مجالس عزا در کاشان و دیگر شهرها برپا شد.[۸] در کتاب روزشمار تاریخ معاصر ایران آمده است که پس از فوت ملاحبیب، از طرف دولت، مجلس ترحیمی در مسجد سلطانی در تهران (مسجد امام فعلی) برگزار گردید و بسیاری از رجال و شخصیت‌های قاجار در آن شرکت کردند.[۹]
ملا حبیب در آغاز تحت تربیت آقا سید حسین کاشانی(درگذشت:۱۲۹۶ق) قرار گرفت و تا چهارده سالگی، صرف، نحو و مقدمات را فرا گرفت و پس از آن به تحصیل فقه و اصول پرداخت. در شانزده سالگی اجازه روایت گرفت و در حدود نوزده سالگی هم اجازه اجتهاد را از استاد خود سید حسین کاشانی دریافت کرد. وی سپس به تهران رفت و بخشی از فصول را نزد شیخ محمد اصفهانی خواهرزاده صاحب فصول و مقداری هم نزد شیخ محمد اندرمانی درس خواند. رسائل شیخ انصاری نزد میرزا ابوالقاسم کلانتر گذراند و مقداری از حکمت را نزد شیخ هادی مدرس تهرانی از شاگردان ملاهادی سبزواری آموخت. سپس به عراق رفت و در کربلا از محضر فاضل اردکانی بهره برد.[۱۰][۱۱]
برخی از شاگردان ملا حبیب کاشانی که از او استفاده علمی برده‌اند عبارتند از:
شریف کاشانی پس از بازگشت به کاشان، با وجود فراوانی صاحبان فتوا و قضاوت در آن منطقه، ریاست علمی و مرجعیت دینی کاشان و نواحی آن را عهده‌دار شد. او را فردی زاهد، متقی و گریزان از شهرت و دنیا و صاحب کرامات و مقامات معنوی دانسته‌اند.[۱۳] خود ملا حبیب در مقدمه کتاب جمل النواهی فی شرح حدیث المناهی می‌نویسد که ترجمه این کتاب را با کمی سرمایه علمی و تنگدستی در زمانی می‌نویسم که حوادث روزگار مرا به درد جدایی و مصیبت مرگ دو فرزندم در دو شب پیاپی دچار نموده و مشکلات دیگر به من هجوم آورده است، ولی خدای دوست و دوست‌دارنده را در هر حال حمد و سپاس می‌گویم.[۱۴]
کتاب تذکرة الشهداء
مقالهٔ اصلی: آثار ملاحبیب شریف کاشانی
شریف کاشانی را از عالمان و فقیهان پرنویس قرن چهاردهم دانسته‌اند که به گفته پسرش نزدیک به ۲۰۰ اثر نوشتاری در علوم مختلف دارد.[۱۵] کار اصلی او در تألیف، پژوهش در فقه و علوم وابسته به آن بود اما به دلیل علاقه به امام حسین(ع) تاریخ مفصلی نیز در شرح‌حال شهیدان عاشورا نگاشت.[۱۶] او همچنین دارای قریحه شاعری بوده و با تخلص «سالک» شعر می‌سروده است.[۱۷][۱۸]
مرا این زندگانى قید و بند است
و گر نه همت من بس بلند است
همه اسباب دنیا گر بدانى
به نزد اهل دانش ریشخند است[۱۹]
ســـاقی بــده آن جام مِــی لَــم یَـزَلی را
آن جــــام مـــصفـّـــای شــــراب ازلــی را
آن مـِی که ز معشوق مرا جذبۀ روح‌ست
یعنــی دل مجروح مـرا روح و فتــوح است
آن می که ز میخـــانۀ لاهوت عیــان شد
پس در صدف طینت ناســوت نهــان شد
ابلیس ندانست که این مرحله چون شد
از جهـل مرکــّـب ز سمـــاوات بـــرون شد
آن نور عـلـــی بود که در خاک عیان شد
این سجده که کردند ملائک ز همان شد
یعنی که عــلــی کاشف اسرار نهان شد
از صـــورت او سِـــرّ خــداونـــــد عیان شد
[نیازمند منبع]
«ملا حبیب‌الله شریف کاشانی، فقیه فرزانه» عنوان اثری است که عبدالله موحدی نویسنده آن، شخصیت شریف کاشانی را در دوازده فصل به تصویر کشیده و جنبه‌های مختلف شخصیتی او را بازگفته است. این اثر در انتشارات بوستان کتاب در قم منتشر شده است.[۲۰]
نامدران ساوجی (روحانیون ) مولف : محمد حسین اکبری ساوجی چاپ اول 1388ناشر استاد مطهری چاپخانه گنج معرفت قیمت قبلی پنج هراز تومان